Ανάμεσα στα σημαντικότερα λαϊκά έθιμα που διατηρήθηκαν για αιώνες στη Μικρόπολη και στα υπόλοιπα χωριά του Μενοικίου Όρους αλλά και της ευρύτερης περιοχής ήταν και το έθιμο της Περπερούνας, γνωστό στους ντόπιους γηγενείς Μακεδόνες κατοίκους της περιοχής, και με την ονομασία Πιρπιρούνα.
Το έθιμο τελούνταν κυρίως κατά τους θερινούς μήνες, όταν η παρατεταμένη ανομβρία απειλούσε τις καλλιέργειες και οι αγρότες έβλεπαν τα σπαρτά, τα καλαμπόκια και τα αμπέλια να ξεραίνονται. Σε μια εποχή όπου η επιβίωση των κατοίκων εξαρτιόταν αποκλειστικά από τη γη και τις καιρικές συνθήκες, η βροχή θεωρούνταν ευλογία του Θεού και πολύτιμο δώρο για ολόκληρη την κοινότητα.
Οι γυναίκες και τα παιδιά του χωριού επέλεγαν συνήθως ένα μικρό κορίτσι, το οποίο στόλιζαν από την κορυφή ως τα πόδια με φρέσκα κλαδιά, φύλλα καρυδιάς, λυγαριές, αγριολούλουδα και πρασινάδες του βουνού. Η μορφή της συμβόλιζε την ίδια τη φύση που διψούσε για νερό και ζητούσε να ξαναζωντανέψει.
Συνοδευόμενη από τα υπόλοιπα παιδιά, η Περπερούνα περνούσε από όλα τα σπίτια της Μικρόπολης τραγουδώντας στα ντόπια μακεδονικά τραγούδια της βροχής. Οι νοικοκυρές έβγαιναν στις αυλές κρατώντας στάμνες ή κουβάδες γεμάτους νερό και κατάβρεχαν το παιδί, ευχόμενες:
«Ο Θεός να δώσει βροχή, να ποτίσει τη γη και να ευλογήσει τα χωράφια.»
Το νερό που έριχναν επάνω στην Περπερούνα αποτελούσε συμβολική αναπαράσταση της βροχής που περίμενε ολόκληρο το χωριό. Ήταν μια πράξη πίστης, ελπίδας και συλλογικής προσευχής για τη σωτηρία της σοδειάς.
Μετά το τραγούδι, οι οικογένειες πρόσφεραν στα παιδιά αυγά, ψωμί, αλεύρι, καλαμπόκι, φρούτα ή άλλα αγαθά της εποχής, τα οποία μοιράζονταν μεταξύ τους ή χρησιμοποιούνταν για κοινό γεύμα.
Το έθιμο της Περπερούνας έχει βαθιές ρίζες στην αρχαιότητα και συνδέεται με πανάρχαιες τελετές γονιμότητας των λαών της Βαλκανικής. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού διατηρήθηκε σχεδόν αναλλοίωτο, όμως η επίκληση απευθυνόταν πλέον στον Θεό, χωρίς να χαθεί ο συμβολισμός της αναγέννησης της φύσης.
Στη Μικρόπολη, όπως και στα περισσότερα ντόπια μακεδονικά χωριά της Δράμας, το έθιμο συνοδευόταν από παραδοσιακά τραγούδια στη σλαβική διάλεκτο, τα οποία μεταδίδονταν προφορικά από γενιά σε γενιά. Οι μεγαλύτεροι θυμούνται ακόμη τις παιδικές φωνές να αντηχούν στα σοκάκια του χωριού, ενώ οι γυναίκες έβγαιναν στις αυλές για να καταβρέξουν την Περπερούνα και να προσευχηθούν για μια καλή και ευλογημένη χρονιά.
Η Περπερούνα δεν ήταν απλώς ένα παιδικό παιχνίδι. Ήταν μια ζωντανή έκφραση της λαϊκής πίστης, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης των κατοίκων, ένα έθιμο που ένωνε ολόκληρο το χωριό με την ελπίδα ότι ο ουρανός θα άκουγε την προσευχή τους και θα χάριζε την πολυπόθητη βροχή.
Κατά τη διάρκεια του εθίμου, τα παιδιά τραγουδούσαν το παραδοσιακό τραγούδι της Περπερούνας, το οποίο αποτελούσε μια συλλογική επίκληση προς τον Θεό για να στείλει βροχή και να ευλογήσει τη γη.
Στα γηγενή μακεδονικά χωριά της Δράμας, όπως η Μικρόπολη (Καρλίκοβα), η Καλή Βρύση, το Μοναστηράκι, η Πετρούσα αλλά και άλλα χωριά του Μενοικίου, σύμφωνα με το Πανεπιστημιο Μακεδονίας το τραγούδι ψαλλόταν στη σλαβική διάλεκτο, ενώ σε μεταγενέστερα χρόνια διατηρήθηκε και στην ελληνική γλώσσα.
Οι λαογραφικές έρευνες αναφέρουν ότι η αρχική μορφή του τραγουδιού ήταν σλαβομακεδονική, γεγονός που αντανακλά τη γλωσσική παράδοση των γηγενών κατοίκων της περιοχής.
Μία από τις αρχικές στροφές που συναντώνται στις σλαβικές παραλλαγές είναι:
Пеперуда оди, Бога моли,
да ни даде ситен дъжд,
ситен дъжд, едър клас.
Δηλαδή:
Η Περπερούνα περπατά, τον Θεό
παρακαλεί,
να μας στείλει ψιλή βροχή,
ψιλή βροχή και γεμάτα στάχυα.
Η αποθανούσα κάτοικος της Μικρόπολης Σοφία Μπάνιου μας έδωσε τον παρακάτω στοίχο:
Πιρπιρούνα περπατεί,
το Θεό
παρακαλεί,
να μας στείλει μια βροχή,
μια βροχή καλή καλή.
Να πρασινίσουν τα βουνά,
να καρπίσουν τα σπαρτά,
και τ’ αμπέλια τα
γλυκά.
Μπάρις, μπάρις τα νερά,
στα χωράφια τα ξερά
Η αποθανούσα κάτοικος της Μικρόπολης Χρυσάνθη Τάκα μας έδωσε τον παρακάτω στοίχο:
Περπερούνα περπατεί,
το Θεό παρακαλεί:
Θε μου, ρίξε μια
βροχή,
μια βροχή, μια σιγανή.
Να πρασινίσουν τα βουνά,
να καρπίσουν τα σπαρτά,
να γεμίσουν τα
χωράφια
στάρι, κριθάρι και χαρά.
Μπάρες, μπάρες τα νερά,
στα χωράφια
τα ξερά
Έρευνα - καταγραφη mikropoli.com
Πηγή: Προφορικές πληροφορίες απο την Μπάνιου *Τέντσιου Σοφία και την Τάκα *Ηλιάδου Χρυσάνθη.
Απαγορεύεται οποιαδήποτε αναπαραγωγή,
αντιγραφή, διανομή ή χρήση των κειμένων και του οπτικοακουστικού υλικού της
ιστοσελίδας χωρίς την προηγούμενη έγγραφη άδεια του διαχειριστή.
Για οποιαδήποτε άδεια χρήσης ή σχετική πληροφορία,
παρακαλούμε επικοινωνήστε στο email:
home@mikropoli.com