Η περιοχή της Μικρόπολης κατοικήθηκε από τα προϊστορικά χρόνια, πολύ πριν την έλευση των Ελλήνων φύλων στη Μακεδονία. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι υπήρχαν ανθρώπινες εγκαταστάσεις από τη Νεολιθική εποχή (6η χιλιετία π.Χ.), ιδιαίτερα σε περιοχές όπου υπήρχε νερό και εύφορη γη, όπως οι όχθες του Αγγίτη ποταμού και οι πεδιάδες γύρω από το Μενοίκιο όρος.
Οι πρώτοι κάτοικοι ασχολούνταν με την γεωργία (σιτάρι, κριθάρι), την κτηνοτροφία (αιγοπρόβατα, βοοειδή), και την αγγειοπλαστική . Εχουν βρεθεί πήλινα αγγεία με διακοσμητικά μοτίβα. Στην προελληνική περίοδο (πριν τον 8ο αιώνα π.Χ.), η περιοχή της Δράμας κατοικούνταν από θρακικά φύλα, κυρίως τους Ηδωνούς, τους Σαππαίους, και τους Δίους. Αυτά τα φύλα θεωρούνται Πελασγικής καταγωγής, δηλαδή αυτόχθονα πριν από την εγκατάσταση των ελληνικών φύλων στη Μακεδονία.
Οι Θράκες είχαν οχυρούς οικισμούς σε λόφους, βασιλείς - αρχηγούς και ασκούσαν έντονα την λατρεία στου Διονύσου, θεού που έχει καταγωγή από τη Θράκη.
Η Ηδωνίδα ή «Ηδωνική χώρα» ήταν η περιοχή όπου κατοικούσε το αρχαίο θρακικό φύλο των Ηδωνών. Η περιοχή εκτεινόταν ανάμεσα στον ποταμό Στρυμόνα, το Μενοίκιο όρος, το Παγγαίο και το Όρβηλο, καλύπτοντας μεγάλο μέρος της σημερινής Π.Ε. Δράμας.
Η Μικρόπολη βρίσκεται μέσα στα γεωγραφικά όρια της Ηδωνίδας και αποτελούσε τμήμα της ευρύτερης αρχαίας θρακικής επικράτειας.
Ήσαν γνωστότατοι δια την οργιαστικήν λατρείαν του Βάκχου, πρώτος δε βασιλεύς αυτών πιστεύεται ο ήρως Λυκούργος, όστις, θελήσας να απα γόρευση την λατρείαν αυτού, κατεδείχθη υπό των Μαινάδων και των υπηκόων του, σπαραχθείς υπό αγρίων ίππων η σταυρωθείς υπ αυτών. Υπό το όνομα των Ήδωνών πολλάκις έκαλούντο πάντες οι Θράκες, Ιδίοις δε υπό των Λατίνων ποιητών.
Των Ηδωνών βασιλεύς αναφέρεται ο Γέτας περί τα 500 π.Χ. έχων ως κέντρον την Μύρκινον. Τούτου σώζονται αργυρά δεκάδραχμα νομίσματα, Απεικονίζοντα έμπροσθεν άνδρα γυμνόν ελαύνοντα δύο βούς, όπισθεν δε φέροντα την επιγραφήν : "ΓΕΤΑ ΒΑΣΙΛΕωσ ηλωνων" η "γετασ ηδωνεσιν ΒΑΣΙΛΕΥΣ". Ανευρέθησαν δε τα νομίσματα ταύτα εν τω Τίγρητι ποταμώ, όπου, κατά πάσαν πιθανότητα, μετεκομίσθησαν υπό των Περσών, υπό τον ζυγόν των οποίων διετέλεσαν οι Ηδωνοί κατά τους Περσικούς πολέμους
Κύρια πόλη τους ήταν η Μύγδωνη, ενώ η περιοχή πέρασε κατά καιρούς στους Πέρσες, στους Αθηναίους της Αμφίπολης και τελικά στο μακεδονικό βασίλειο.
Αρχαιολογικά ευρήματα από τις περιοχές γύρω από τη Μικρόπολη, το Μενοίκιο και την κοιλάδα της Προσοτσάνης δείχνουν συνεχή κατοίκηση από την αρχαϊκή περίοδο και παρουσία θρακικών πληθυσμών.
Ο Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας κατέλαβε την περιοχή το 356 π.Χ. και την ενσωμάτωσε στο βασίλειο της Μακεδονίας, κατέλαβε τις Κρηνίδες τις μετονόμασε σε Φίλιπποι και σταθεροποίησε οριστικά την κυριαρχία του στο Παγγαίο και τη Δράμα. Από τότε και μετά, η περιοχή παρέμεινε μακεδονική μέχρι τον θάνατό του το 336 π.Χ. Η περιοχή ήταν στρατηγικά και οικονομικά πολύ σημαντική, κυρίως λόγω των μεταλλείων χρυσού και αργύρου. Με τα αποθέματα χρυσού προχώρησε στην έκδοση χρυσών στατήρων. Τα σημαντικότερα ευρήματα αυτής της περιόδου είναι ο θησαυρός των 860 αργυρών νομισμάτων του Φιλίππου Β΄ στην περιοχή . Ο Φίλιππος επεδίωξε να ελέγξει όλη την ανατολική Μακεδονία και των δρόμων που συνέδεαν τη Μακεδονία με τη Θράκη. Εκδίωξε ή υπέταξε θρακικά φύλα (Ηδώνες) που κατοικούσαν εκεί. Οργάνωσε ισχυρό και μόνιμο στρατό. Τα μεταλλεία του Παγγαίου του έφεραν τεράστιο πλούτο. Εισήγαγε τη μακεδονική φάλαγγα και έθεσε τα θεμέλια για τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Σύμφωνα με επιγραφικές και βιβλιογραφικές μαρτυρίες, η Μικρόπολη ταυτίζεται με το αρχαίο Tasibasta ή Tasibasti. Το τοπωνύμιο αυτό είναι θρακικής προέλευσης και διατηρήθηκε και κατά τη ρωμαϊκή εποχή, στοιχείο που φανερώνει τη συνέχεια της κατοίκησης και την ενσωμάτωση των τοπικών πληθυσμών στη ρωμαϊκή διοίκηση.
Στην περιοχή λειτουργούσε ιερό αφιερωμένο στον:
Liber Pater Tasibastenus
θεότητα της
γονιμότητας, της βλάστησης και της αναγέννησης. Η λατρεία του μνημονεύεται σε
δύο τοπικές επιγραφές
(CIL
III 703 και CIL III 704)
και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συγκερασμού ρωμαϊκών και θρακικών
θρησκευτικών στοιχείων. Κατά πάσα πιθανότητα λοιπόν η Μικρόπολη σύμφωνα με τις
αναφορές που έχουμε στα βιβλία του αρχείου μας ονομαζόταν
στην Ρωμαική εποχή Tasibasta ή
Tasibasti.
Η πιο συγκινητική μαρτυρία της ρωμαϊκής Μικρόπολης προέρχεται από μια ρωμαϊκή σαρκοφάγο, που βρέθηκε στον οικισμό και δημοσιεύθηκε το 1876 από τους L. Heuzey – H. Daumet. Από την επιγραφή πληροφορούμαστε ότι στην περιοχή υπήρχε ρωμαϊκός vicus, διοικητικά εξαρτημένος από την αποικία των Φιλίππων.
SERVAE EVSEVI CII VS IVLII
SL ATIARIA ACTE MARITO
ET SIBI F C
IN EA ARCA ALIVM QVI POSVERIT
Q Q S S S DABIT R P D
Η επιγραφή αναφέρει τον
Σέρβαιο Εύτυχο, ο οποίος
απεβίωσε σε ηλικία 50 ετών.
Η σύζυγός του, Αταρία Άκτη,
ανήγειρε τη σαρκοφάγο αυτήν για τον σύζυγό της
και για τον εαυτό της (
et sibi fecit
Ιδιαίτερη σημασία έχει η τελευταία πρόταση όποιος τοποθετήσει άλλον νεκρό στη σαρκοφάγο, όφειλε να καταβάλει πρόστιμο 500 δηναρίων στην αποικία.
Η επιγραφή αυτή δεν μιλά μόνο για τον θάνατο, αλλά και για
τον ρόλο της οικογένειας, την έννοια της ιδιοκτησίας του τάφου, ην ύπαρξη νόμου και δημόσιας εξουσίας ακόμη και στην ύπαιθρο.Η σαρκοφάγος μεταφέρθηκε αργότερα και φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο.
Άλλο ένα σημαντικό μνημείο της ρωμαϊκής εποχής είναι η λίθινη κρήνη, η οποία μέχρι τον 20ό αιώνα χρησιμοποιούνταν ως λεκάνη στη δημόσια βρύση του χωριού *Βλέπε Fotos..
( Δημόσια ή ημιδημόσια ρωμαϊκή κρήνη / λουτήρας, λειτουργική και όχι ταφική. )Το πάνω μέρος της κρήνης φέρει το όνομα Ιουλιανός, πιθανόν συνδεόμενος με την κατασκευή της κρήνης. Η χρονολόγηση της κρήνης τοποθετείται στα μέσα του 1ου αιώνα μ.Χ– τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. (πιθανότατα μετά το 130 μ.Χ.)
L · LVCI · F · VESTVTAE
Lucii filiae Vestutae
«Στη Βεστούτα, κόρη του Λούκιου»
Η απλή αυτή φράση μιλά για μια γυναίκα που τιμάται δημόσια, όπως συνηθιζόταν στις ρωμαϊκές αφιερώσεις.
Παρόμοιες αφιερώσεις με τύπο filiae + πατρώνυμο έχουν βρεθεί στους Φιλίππους, τη Δράμα και το Παγγαί. ( T. filiae Secundae - C. filiae Primae ) Η Vestuta, Βεστούτα εντάσσεται σε αυτό το μοτίβο, δείχνοντας τυπική ρωμαϊκή κοινωνική πρακτική.L · AELIVS STRAGALVS ET I · VITALIS
( Aelius → ευρεία χρήση μετά τον Αδριανό μέσα 1ου αιώνα, Stragalus → όνομα ελληνικής καταγωγής, Vitalis → συνηθισμένο ρωμαϊκό cognomen, ουλιανός → κορυφώνεται στον 2ο αιώνα μ.Χ.Lucius Aelius Stragalus et Iulius Vitalis
«Ο Λούκιος Αίλιος Στράγαλος και ο Ιούλιος Βιτάλιος» (αναθέτες / κατασκευαστές).
Οι δύο άνδρες δηλώνονται ως οι κατασκευαστές ή αναθέτες του έργου. Τα ονόματά τους αποκαλύπτουν μια κοινωνία ρωμαιοποιημένη, αλλά με έντονη ελληνική καταγωγή.
Η λεκάνη ανήκε σε δημόσια ή ημιδημόσια ρωμαϊκή εγκατάσταση ύδρευσης, πιθανώς σε αγροτικό συγκρότημα (villa rustica). Η χρήση λατινικών κεφαλαίων και η σύνθεση των ονομάτων δείχνουν ότι ανήκε σε τοπική ρωμαιοποιημένη ελίτ της περιοχής.
Στο καμπαναριό της πάνω εκκλησίας της Μικρόπολης είναι εντοιχισμένο ένα λίθινο ανάγλυφο με τρεις γυναικείες μορφές, έργο ελληνορωμαϊκής τέχνης.
Οι μορφές, αυστηρές και μετωπικές, πιθανόν συμβόλιζαν
Νύμφες, προστάτιδες των νεκρών, η Χάριτες, σύμβολα ευφορίας και αρμονίας, ή συνοδευτικές μορφές θεότητας, όπως του Liber Pater.
Αμέσως μετά την μάχη των Φιλίππων το 42 π.Χ. o Αντώνιος που ήταν ο πρώτος οικιστής της ρωμαϊκής αποικίας οργανώνει την εγκατάσταση παλαίμαχων στρατιωτών της 28ης λεγεώνας στην περιοχή της Δράμας. Η σημαντικότερη όμως αποίκιση γίνεται από τον Οκταβιανό Αύγουστο το 30 π.Χ. Ανταμείβοντας παλαίμαχους, τους χαρίζει τμήματα γης και τους εγκαθιστά σε μεγάλη έκταση στο νομό Δράμας, σε κοιλάδες, πεδιάδες και σε ορεινές περιοχές. Έτσι, τα σύνορα της ρωμαϊκής αποίκισης απλώνονται μέχρι και την περιοχή της Μικρόπολης, σύμφωνα με επιγραφικές μαρτυρίες, με χαρακτήρα κυρίως αγροτικό. Δημιουργείται η εκτεταμένη „χώρα“ της ρωμαϊκής αποικίας των Φιλίππων (Colonia Augusta Iulia Philippensis) με πολλές „κώμες“ και „αγροικίες“. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή (1ος – 2ος αιώνας μ.Χ.), η Μικρόπολη βρισκόταν σε στρατηγικό σημείο ανάμεσα στους Φιλίππους και τα εσωτερικά της Μακεδονίας, κάτι που εξηγεί και την συνεχή κατοίκηση.
Οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να χτίζουν μικρά φρούρια ή φυλάκια σε στρατηγικά σημεία, κυρίως για να προστατεύουν δρόμους, γεωργικές περιοχές και να ελέγχουν την κίνηση μεταξύ μεγάλων πόλεων / αποικιών. Η Μικρόπολη λόγω της θέσης της ανάμεσα στους Φιλίππους και την εσωτερική Μακεδονία ήταν κατάλληλη για τέτοιες εγκαταστάσεις. Στην περιοχή της Μικρόπολης υπήρχαν μικρά φρούρια ή κάστρα που χρησίμευαν για στρατιωτική επιτήρηση και άμυνα. Τα περισσότερα χτίζονταν σε λόφους και υψώματα, ώστε να ελέγχουν τις γύρω περιοχές και τους δρόμους. Στην περιοχή Κιουτσούκ Κουλέ (41°11'51.7"N 23°47'52.3"E) και Μπουγιούκ Κουλέ (41°12'18.4"N 23°47'33.4"E) υπήρχαν στην αρχαιότητα το μικρό και το μεγάλο Κάστρο. Ακόμη υπήρχε Κάστρο πάνω από το ρέμα ύδρευσης κοντά στον Αγιο Κωνσταντίνο.
H λατρεία του Διονύσου στη ευρύτερη περιοχή της Δράμας είναι γνωστή μέχρι και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Στο πέρασμα των χρόνων η λατρεία παρέμεινε στη περιοχή με διάφορες παραμετροποιήσεις, προσαρμοσμένες σε κάθε περίοδο και ανάλογα με τις συνθήκες. Σήμερα, απόηχος της λατρείας του Διονύσου αποτελεί το παραδοσιακό καρναβάλι της Καλής Βρύσης της Μικρόπολης της Πετρούσας του Παγωνερίου αλλά και τα γύρω χωριά που κάθε χρόνο κάνουν μια αναπαράσταση των Διονυσιακών δρώμενων, ως τελετή για την έναρξη της άνοιξης.
Η ύπαρξη του ιερού Διονυσιακής λατρείας πρώιμων ελληνιστικών χρόνων στην
Καλή Βρύση, που σώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση, είναι η πιο χειροπιαστή
απόδειξη της επιρροής που είχε ο θεός στη περιοχή και την σπουδαιότητα που του
είχαν αποδώσει οι κάτοικοι της εποχής εκείνης.
Το Ιερό βρίσκεται στη θέση
«μικρή τούμπα», απέχει 2,5 χιλιόμετρα από την Καλή Βρύση και
δεσπόζει σε όλη την κοιλάδα του ποταμού Αγγίτη, επάνω σε ένα πλάτωμα που υπήρξε
μια σημαντική θέση και αξιόλογο πέρασμα σε διάφορες εποχές, καθώς βρίσκεται
ανάμεσα στα βουνά Μενοίκιο και Φαλακρό και σε μικρή απόσταση από το Σπήλαιο των
Πηγών του ποταμού Αγγίτη.
Στην περιοχή του Ιερού, βρέθηκε η μαρμάρινη προτομή
του θεού Διόνυσου που χρονολογείται στους ρωμαϊκούς χρόνους και φιλοξενείτε στο
Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας.
Σήμερα το Ιερό του Διονύσου είναι ένας επισκέψιμος χώρος όπου έπειτα από
προσεκτική ανασκαφή αναδείχθηκε πλήρως το μεγαλείο του ιερού. Ο χώρος φυλάσσεται
με περίφραξη προς αποφυγή καταστροφών και κλοπών, στέγαστρο που συμβάλει στην
προστασία τόσο του ιερού όσο και των επισκεπτών από δυσμενή καιρικά φαινόμενα.
Υπάρχει άφθονος χώρος στάθμευσης καθώς και ασφαλτόστρωση του δρόμου προς το
ιερό.
Για να επισκεφτείτε το Ιερό του Διονύσου, επικοινωνήστε με το
Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας.
Οικισμοί των αρχαϊκών, κλασικών και ελληνιστικών χρόνων εντοπίστηκαν σε: Στο σπήλαιο των πηγών του Αγγίτη, Άγιο Αθανάσιο, Αγορά Κυργίων, Αδριανή, Άνω Συμβολή, Αργυρούπολη, Βαθύλακκο, Γραμμένη, Δασωτό, Δοξάτο, Δράμα, Καλαμπάκι, Καλαμώνα, Καλή Βρύση, Καλλιθέα, Καλλίφυτο, Καλό Αγρό, Κεφαλάρι, Μακρυπλάγι, Μαρμαριά, Μικρομηλιά, Μικρόπολη, Ξηροπόταμο, Πετρούσα, Πλατανιά, Ποταμούς, Προσοτσάνη, Πύργους, Σιταγρούς, Χαριτωμένη, Χωριστή.
Στην περιοχή της Μικρόπολης έχουν βρεθεί πολυάριθμα ευρήματα της ρωμαϊκής εποχής, όπως κεραμικά αγγεία (λήκυθοι, οινοχόες), νομίσματα ρωμαϊκών αυτοκρατόρων και επιτύμβιες στήλες και βάσεις που φανερώνουν και οργανωμένο νεκροταφείο.
Με την επικράτηση του Χριστιανισμού και τη μετάβαση στη βυζαντινή περίοδο, η Μικρόπολη δεν ερημώνεται. Οι πέτρες της Ρώμης δεν γκρεμίζονται· επαναχρησιμοποιούνται. Τα μνημεία δεν ξεχνιούνται· μεταφέρονται σε νέο πλαίσιο.
Έτσι, ο τόπος περνά
από:
Tasibasta → σε
ρωμαϊκό οικισμό →
και χριστιανική κοινότητα,
χωρίς να
χαθεί η μνήμη του παρελθόντος.
Η Μικρόπολη είναι ένας
τόπος όπου η Ιστορία δεν τελείωσε ποτέ — απλώς άλλαξε μορφή.
Το 1345 / 6 ο ηγεμόνας της Σερβίας Στέφανος Δουσάν καταλαμβάνει την περιοχή.
Μετά το θάνατο του Δουσάν 1355 «καίσαρας» της περιοχής τοποθετήθηκε ο Βοΐχνας .
Το 1371 η περιοχή επανέρχεται στη βυζαντινή αυτοκρατορία από τον Μανουήλ Β’ Παλαιολόγο και παραμένει στη Βυζαντινή αυτοκρατορία μέχρι την οθωμανική κατάκτηση το 1383.
Περί τα τέλη του 14ου και τις αρχές του 15ου αιώνα (περί το 1400) εντάσσεται η απαρχή του εποικισμού της Μικρόπολης στο πλαίσιο της εδραίωσης της οθωμανικής κυριαρχίας στη Μακεδονία. Η εγκατάσταση νέων πληθυσμών αποτέλεσε μέρος της οργανωμένης οθωμανικής πολιτικής εποικισμού και διοικητικής ανασυγκρότησης των κατακτημένων περιοχών.
Στην περιοχή εγκαταστάθηκαν αφενός Οθωμανοί Σουνίτες μουσουλμάνοι, προερχόμενοι κυρίως από τα παράλια της Μικράς Ασίας, και αφετέρου πληθυσμοί Μπεκτασήδων Αλεβιτών από την ενδοχώρα της Ανατολίας, με καταγωγή από την περιοχή του Κίρσεχιρ (Kırşehir). Οι τελευταίοι συνδέονται με το ετεροδοξο-μυστικιστικό θρησκευτικό ρεύμα του Μπεκτασισμού, το οποίο διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην οθωμανική επέκταση, ιδίως μέσω της σχέσης του με τα στρατιωτικά σώματα και τους πρώιμους εποίκους.
Ο εποικισμός αυτός εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του τιμαριωτικού συστήματος και της στρατηγικής πληθυσμιακής αναδιάρθρωσης, που στόχευε στην οικονομική αξιοποίηση της γης, τη διασφάλιση της τάξης και τη σταθεροποίηση της οθωμανικής διοίκησης στις νεοκατακτηθείσες περιοχές της Μακεδονίας.
Απαγορεύεται οποιαδήποτε αναπαραγωγή, αντιγραφή, διανομή ή χρήση των κειμένων και του οπτικοακουστικού υλικού της ιστοσελίδας χωρίς την προηγούμενη έγγραφη άδεια του διαχειριστή. Για οποιαδήποτε άδεια χρήσης ή σχετική πληροφορία, παρακαλούμε επικοινωνήστε στο email: home@mikropoli.com